همه چیز از آن خانه‌ی کلنگی در خیابان باغچه بیدی شروع شد. باید از میدان ژاله می‌گذشتیم و آن‌جا خطی‌های باغچه‌بیدی را سوار می‌شدیم. یادم هست اولین زن مسافرکش را آن‌جا دیدم. به نظرم عجیب می‌آمد. آن زن برای من که هشت نه سالم بیش‌تر نبود مجموعه‌ای از فاحشگی و شجاعت و "استیصال" بود. البته آن وقت‌ها من نمی‌دانستم "استیصال" یعنی درمانده‌گی. اصلاً واژه‌ی به این بزرگی را بلد نبودم. فقط با خودم گفتم عجب زن بیچاره‌ای و باز از نگاه‌های مادرم نتیجه گرفتم که زنی که این‌طور با مردهای راننده دهن به دهن شود فاحشه است. به جای فاحشه هم آن‌وقت‌ها واژه‌ی دیگری در ذهن داشتم. توی فکرم می‌گفتم جنده. یک بار از مادرم پرسیده بودم جنده یعنی چه؟ و مادرم لبش را گزیده بود و گفته بود یعنی کسی که لباس تنش نمی‌کند. و من فکر کرده بودم جنده چیزی هم وزن فقیر باشد. چون فقرا هم همیشه توی فیلم‌ها و داستان‌ها نیمه عریان بودند. اما یادم هست تا نه سالگی فهمیدم این عبارت چیز دیگریست و تا حالا هم به خیلی از بارهای معنایی کلمات پی برده‌ام. مثلاً خوب می‌دانم هر کلمه فقط خودش نیست. یعنی هر واژه را که در نظر بگیری در خودش قسمتی از تاریخ و فرهنگ و رسوم را دارد که معنای آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. حتا حال خود آدم هم تاثیر می‌گذارد روی مفهوم کلمات.. خلاصه، یادم هست که من فقط یک‌بار سوار ماشین آن شیرزن بدبخت جنده شدم و بعد از آن دیگر هیچ وقت ندیدمش. همان روز می‌گفت که خیلی اذیتش می‌کنند. این آزار از طرف راننده‌های خط نبود، انگار بیش‌تر از پلیس شاکی بود که مدام می‌خواهند نانش را آجر کنند.

از میدان ژاله هم تنها چیزی که یادم هست یک لاله‌ی بزرگ از جنس فایبرگلس بود که ساقه‌های فلزی داشت. بیش‌تر شبیه گیاه گوشتخواری بود که در فیلم "آدلا هنوز شام نخورده" دیده بودم. فیلم را دیده بودم و عاشق آن کارآگاه جوان و شوخ و شنگ بودم تا نمی‌دانم کی که رفتم تئاتر و نمایش "بازرس" گوگول را دیدم و به هنرپیشه‌ی نقش بازرس دل باختم.

از میدان ژاله یک چیز دیگر هم یادم آمد و آن تابلوی بزرگ کیلومتر شماری بود که وقت جنگ آن‌جا کاشتند. روی تابلو نشان می‌داد که از این میدان تا کربلا چند کیلومتر راه است. یادم نیست چه‌قدر بود اما انگار زیاد دور نبود یا شاید هم بود. به هرحال آن‌وقت‌ها ارقام برای من معنایی نداشتند. یعنی اگر عددی بیش از هزار بود دیگر در ذهنم جا نمی‌گرفت. البته حالا که فکر می‌کنم می‌بینم یک بچه‌ی نه ساله شاید باید بیش ‌از این‌ها فراست داشته باشد و لابد من استثناء بودم.

بعد از این چند خیابان که از میدان عشرت آباد تا باغچه‌بیدی کشیده شده بود، خانه‌ی کلنگی عمو باقر بود. عمو باقر صورت قرمز داشت و پشت لبش خطی نازک از موهای سفید بود. زیاد سیگار می‌کشید و وقت رانندگی صندلی ماشین را آن‌قدر می‌داد جلو که سینه‌‌اش می‌چسبید به فرمان. دخترعموها هم بودند و زن عمو که همیشه می‌خندید. وقتی می‌خندید او هم سرخ می‌شد. بین دخترعموها آن‌که از همه بیش‌تر توی یادم مانده "سین" بود. "سین" اخلاق مردانه داشت. موهایش را از بیخ می‌تراشید و همیشه تنش بوی سیگار می‌داد. یک پسر عمو هم داشتم. موهایش نارنجی بود و صورت کک و مکی داشت. خیلی شوخ بود. یعنی در حد مرگ می‌توانست آدم را بخنداند. یادم هست پنج، شش سالم بود، یک بار لج کردم که من چس فیل می‌خواهم. آن وقت‌ها نمی‌گفتند پاپ‌کورن، یا شاید هم می‌گفتند و ما آن قدر فرهنگش را نداشتیم، همین‌طور لری‌اش را می‌گفتیم. با هم می‌رفتیم انزلی. یعنی خانواده‌ی ما بود و عمو این‌ها و من یک ریز توی اتوبوس می‌گفتم چس فیل می‌خواهم. پسر عمو که این‌جا می‌گویمش "یاک"، مرا نشاند روی پایش و گفت: تو منو بیش‌تر دوست داری یا فیل رو؟ گفتم: تو رو. گفت: پس چطور چس منو نمی‌خوری اما چس فیلو می‌خوری؟ دیدم راست می‌گوید و دیگر ساکت شدم.

آن خانه‌ی باغچه بیدی یک حوض هم داشت. اولین حوضی بود که توی زندگی‌ام می‌دیدم. پر از ماهی بود و تا کمرش خزه‌های سبز روییده بود. بعدها که شعر "کسی به فکر گل‌ها نیست" فروغ را خواندم شک نداشتم منظور از باغچه و ماهی‌های حوض دقیقاً همان چیزی است که من در خانه‌ی عمو دیده‌ بودم.

بعد از حیاط راه پله‌ها بود. پله‌هایی بلند که جای نرده دیواری آجری که رنگ روغن آبی براق خورده بود، حافظش بود. از آن پله‌ها به بعد دنیای دیگری بود. آن‌جا توی آن اتاق‌های بالایی بود که فرهاد و داریوش را شناختم. اولین تلخی بعد از سیگار را آن جا مزه کردم و کلماتی مثل "هیپنوتیزم" و "احضار روح" را از دهان دختر عموها شنیدم. حتا اولین درخشش شهاب را از پشت‌بام همین خانه دیدم؛ شب‌هایی که من و "سین" رو به آسمان می‌خوابیدیم و "سین" برایم داستان فیلم‌هایی را که دیده بود تعریف می‌کرد. گاهی هم دوربین می‌انداختیم توی خانه‌ی همسایه‌ی رو به رویی که زن و شوهری جوان بودند و نتیجه‌ی این مشاهدات بعدها خیلی به دردم خورد. 

"سین" آن‌وقت‌ها هنرستان می‌رفت. گرافیک می‌خواند و یادم هست خیلی تلاش کرد تا از تاثیر اسم عموی بزرگ‌مان که نقاشی معروف بود خلاص شود، نفهمیدم موفق شد یا نه. همین‌قدر می‌دانم که حالا مجسمه‌ساز شده و چند جای دنیا نمایشگاه راه انداخته. گاهی اوقات "سین" خانه نبود. یعنی ما که می‌رفتیم، مثلاً اگر وسط هفته می‌رفتیم، "سین" هنرستان بود یا گاهی تابستان‌ها من چند روزی آن‌جا می‌ماندم و "سین" مشغول خودش بود. حق داشت لابد حوصله‌اش سر می‌رفت که مدام دختربچه‌ای نه، ده ساله توی دست و پایش باشد. من اما سرم را گرم می‌کردم. گاهی با "سیاست" بازی می‌کردم. "سیاست" اسم گربه‌ی سیاه براق خانه‌ی عمو بود. یک دست سیاه بود و فقط یک خال سفید بین دو چشمش داشت. می‌نشست بغلم و من که دست می‌کشیدم روی سرش خرخر می‌کرد و می‌شد لرزش‌های تنش را حس کرد. بعدها خیال کردم،   نکند این لرزش تن  به همان دلیلی باشد که وقتی پسرخاله‌ام، شب آتش‌سوزی پارچه فروشی "حبیب" که همه ریخته بودند سر کوچه، توی تاریکی دست کشید به سینه‌هایم و من لرزیدم. برای همین از "سیاست" بدم آمد. به همان شدت که از خودم بدم می‌آمد وقتی لرزم می‌گرفت. بعد گربه بازی را ول کردم. حوض ماهی هم چندش‌آور شده بود برایم از وقتی که خواب دیدم دارم آب داخل پوست هندوانه‌ای را سر می‌کشم که تویش یک ماهی قرمز با فلس‌های درشت دم می‌زند. حالا باید قفسه‌های اتاق‌های بالا را کشف می‌کردم. گنجه‌های پر از کتاب و مجلات. اولین بار "پلی‌بوی" را آن‌جا دیدم. کمی ترسیدم و زیاد هم خوشم آمد. حسودی هم کردم. یعنی به آن زن‌های توی مجله که آن‌قدرخوشگل بودند حسودی‌ام می‌شد. دوست داشتم مثل آن‌ها باشم. خیال می‌کردم مردها اینجوری عاشقم می‌شوند. این فکر خیلی در من ریشه داشت تا همین دو سال پیش که فهمیدم برای این که کسی عاشق آدم بشود شرایط دیگری لازم است.

"پلی‌بوی" که تابویش شکست چیزهای دیگری جلوه‌گر شد. کتاب‌های شعر و داستان. شعر‌ها مال فروغ بودند و داستان‌ها بیش‌تر رمان‌های باب آن روزها. "خرمگس" و "جان شیفته" و "چگونه فولاد آبدیده شد" و این جور چیزها. کتاب‌های پرویز شاپور هم بود. با آن طرح‌های گربه و سنجاق قفلی. این‌ها را بیش‌تر دوست داشتم. آن خطوط لرزان نازک را. اما از همه بیش‌تر، بیش‌تر از چس فیل، بیش‌تر از حوض‌ ماهی، بیش‌تر از گربه سیاهه، بیش‌تر از تلخی سیگار اول، بیش‌تر از انفجار شهاب و دیدن محو شدن نور نقره‌ای توی رنگ بنقش شب، بیش‌تر از دیدن همآغوشی دو تا آدم غریبه، اصلاً بیش‌تر از همه جای زندگی  لذت یک چیز در من ماندگار شد و آن حظی بود که از دیدن اول بار "کتاب هفته" نصیبم شد. توی آن ورق‌های شکننده که دور و برش به زردی می‌زد همه‌ چیز با هم بود. تمام آرزوها، ترس‌ها، چیزهای ممنوعه، خیالات و اوهام همه آن جا بود، لای آن خطوط و نقش‌ها و کلمات. یا شاید هم نبود و تنها خاطره و تصوری کودکانه است که از آن روزها مانده. من که دیگر ندیدم. دیگر هیچ وقت جز همان سال‌ها که اتاق بالای خانه‌ی عمو غار تنهایی‌های من بود، دیگر دستم به آن کتاب‌ها نرسید. آن برگ‌های خشک خوراک خوبی برای آتش بودند. سوزانده شدند. همه در یک شب. وقتی قرار باشد بسوزانند خشک و تر با هم دود می‌شوند. "یاک" رفته بود آلمان بی آن که شب رفتنش کسی را بخنداند. دختر عموها هم باید می‌رفتند. مثل بازی قایم باشک بود. فقط "سین" مانده بود. موهای بغل گوشش به سفیدی می‌زد. سیگار می‌کشید. عمو هم سرخ بود. دکترها گفتند فشار خونش بالاست بعد زن عمو دیگر نخندید و عمو همان شب که کتاب‌ها را سوزاندند سکته کرد.

در بعضی جاهای دنیا مردگان را می‌سوزانند. خاکسترش را به باد می‌دهند. زن عمو هم خاکسترها را جارو کرد و ریخت توی راه آب حیاط. بعضی‌شان هم لابد شناور شدند و رفتند توی پاشویه‌ی حوض و از آن‌جا به دریاها پیوستند. راستی کسی می‌داند آب‌های فاضلاب از کجا سر در می‌آورند؟

من نبودم. شبی که همه را ریختند وسط حیاط و چهارشنبه سوری‌شان را پیش پیش گرفتند من نبودم. شاید اگر می‌دیدم، می‌پریدم وسط آتش و می‌کشیدمشان بیرون. آن همه اسم. مرتضی ممیز را من از آن جا شناختم. داستان کوتاه را اول بار توی همان کتاب‌های کوچک لاغر خواندم. احمد شاملو که حالا اخ شده آن‌وقت‌ها آن جا می‌نوشت. توی آن کتاب‌ها که دود شد. قیمت کتاب‌های هفته چه فدر بود؟ ارزان باختیم.